فعالیت های دفتر

* پاسخگویی به سوالات شرعی و اعتقادی

* مشاوره تخصصی دینی، اعتقادی، فرهنگی و خانواده

* حوزه علمیه تخصصی تبلیغ (سفیران هدایت شیراز)

* محاسبه وجوهات شرعیه

* موسسه و حوزه علمیه حضرت صاحب الزمان (عج)

* ستاد احیاء حوزه علمیه سامرا

شماره حساب ها

حساب سیبا بانک ملی
0104933301008


حساب سپهر بانک صادرات
0103293468008

اوقات شرعی

يكشنبه ٢۶ خرداد ١٣٩٨


آمار بازدید

هم اکنون
1
امروز
18
دیروز
44
این ماه
845
کل
148793

مناسك حج


پیشگفتار و مقدمه

بازگشت
* پیشگفتار

 

بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحيم

قال الله تبارك و تعالي: إنََّ أوَّلَ بَيتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ للَّذي ببكَّة مباركاً و هُديً للعالمين .... وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً.

كما قال عَزّ اسمه: وَ لِلّه عَلَي النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ استطاع إليه سَبيلاً    وَ مَنْ كَفَرَ فإنَّ اللهَ غَنيٌّ عَنِ العالَمِينَ.

   الحمد لِلّهِ الذّي عَمَّ نِعَمُه و آلائه ، فلا يحصي نِعمَه العادّون و تفضّل بها علي عباده فلا يُؤدّي حَقَّهُ المُجتهدون و مَنَّ بأعظمها و أتَمَّها و أسناها ، إذ بعث فيهم خاتمَ الأنبياء و المرسلين محمّداً صلَّي الله عليه و آله الطيِّبين الطاهرين ، سيّما سيّدنا و مولانا أميرالمؤمنين و صاحب العصر و الزمان بقيه الله في الارضين ، عليهم أفضلُ صَلَواتُ المُصَلّين و اللَّعنة الدائمة علي أعدائهم أعداء الله أجمعين الي قيام يوم الدين.

بی شک حج که يكي از واجبات الهي است‌‌‌‌‌ و به نوبه خود ، ركني از اركان مستحكم دين مقدس اسلام است، توانسته است در طول تاريخ ـ از ابتدا تا امروز و تا فرداهاـ ضمن حفظ اتحاد و يكپارچگي همه مسلمانان با آراء و قومیت هاي مختلف، عظمت وصف‌ناپذيري را براي اسلام ومسلمين به همراه داشته‌باشد كه در سايه آن، تبليغات وسيعي در جهت گرايش انسانهاي طالب حق و حقيقت به اين دين مقدس نیز صورت پذيرفته و ميگيرد، اگرچه طرح يكسري برنامه هاي منسجم در كنار اتحاد واقعي و اصولي فرَق مختلف اسلامي، ميتواند دامنه اين اثر بخشي را وسيع تر سازد.

و از آنجا كه آشنايي با احكام و آداب اين شعار بزرگ امت اسلامي، هم اثربخشي معنوي و تبليغ ديني آن را افزايش مي‌دهد و هم سبب قبولي اعمال و احياناً برخورداري از ثوابهاي بيشتري مي‌گردد ـ و با توجه به نیاز به بازبینی نسخه قبلی ـ تلاش مضاعفی شد تا در نسخه حاضر تعداد بيشتري از مسائل مورد ابتلاء حجاج محترم بیان گردد. و علاوه بر آن، روان سازي عبارات و تبديل حاشيه‌ها به متن اصلي و ويراستاري در متون،  به منظور تسريع بيشتر در فهم مسائل و عبارات نیز در این نسخه صورت پذيرفت كه با توفيقات الهي، در بهار 1387 هجري شمسي به صورت حاضر تنظيم و پس از مراجعه مجدد حضرت آيت الله العظمي شيرازي (مدّ ظلّه) و تأیید معظم له، آماده طبع گرديد كه به حضور شما حجّاج و معتمرين معزّز تقديم ميگردد.

ضمن اينكه به منظور در دسترس بودن ادعيه و آداب زيارات مشاهد مشرفه و عدم نياز به حمل كتابهاي ديگر در ضمن اعمال حج و يا عمره، آنچه از اين آداب و اذكار لازم و ضروري به نظر رسيد همراه با اعراب كامل، در ضمن اعمال و در پايان كتاب ذكر گرديده است. با آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما عزيزان با حجّي مبرور و سعيي مشكور ان شاء الله.

میلاد باسعادت حضرت صاحب الزمان(عج)

واحد تحقيقات و استفتائات

دفترمرجع عاليقدر حضرت آيت الله العظمي

حاج سيد محمد باقر شيرازي مدّ ظلّه

واحد شيراز/ سيد مرتضي شيرازي

تابستان 1387


* مقدمه معظم له

مقدمه معظّم له

بسم اللّه الرحمن الرحیم

اگرچه آگاهی از احکام حج، قبل از تشرّف به آن اماکن مقدّسه بر هر حاجی لازم است لیکن قبل از بيان مسائل و احكام حج، زيبنده است مقدمه‌اي مشتمل بر پاره اي از امور  متذكّر گردد:

امر اوّل : عظمت و برتري مكّه معظّمه و خانه كعبه بر تمام نقاط روي زمين امري است واضح و مسلّم و آنچه در برخي از روايات نسبت به برتري زمين كربلا بر مكه معظمه آمده كه مرحوم سيد بحرالعلوم فرموده‌اند: ((و من حديث كربلا و الكعبة بانَ علوّ الرتبه لكربلا))، ممكن است از برخي جهات ـ نظير استشفاء به تربت آن حضرت و فضیلت نماز با آن تربت شريف و امثال آن و يا نظير برتري زيارت آن حضرت بر حج بلكه هزار حج باشدـ كه همگي به حسب عالم معنا است لحاظ شده باشد وگرنه تقدّم مكّه معظمّه و حج بر مدينه و كربلا و زيارت آنان، به حسب موازين ظاهري در دين مقدس اسلام، امري مسلّم و واضح است.

و امّا اينكه اين شرافت و فضيلت آيا ذاتي اين مكان شريف است يا به سبب انتساب به ذات مقدس الهي است، و اصولاً آيا زمان و مكان داراي شرافت ذاتي هستند يا اعتباري؟! و آيا شرافت قدسيّت آن مكان شريف مربوط به خود آن مكان است از جهت زمين، و يا مراد زمين با عمارت كعبه است، و يا مراد هردو همراه با فضاي محاط بر آن تا حد معيني و يا تا آسمان هفتم مي باشد؟! و در اين صورت، امكان تصور شرافت فضا با حركت زمين در فضايي كه پيوسته در تغيير و تحوّل است چگونه ممكن است؟! و آيا كعبه، قبله‌ و اشرف نقاط  كره ‌زمين است و يا شامل كرات ديگر منظومه شمسي خاصّه كراتي كه كره زمين را مي‌بينند ـ همچنان كه در روايات هم نسبت به زمان ظهور حضرت وليّ عصر ارواحنا فداه آمده كه كرات ديگر هم مركز حكومت و امامت و رفت و آمد آن حضرت و اصحاب ايشان خواهد بود ـ گرديده و يا از تمام كرات ديگر هم افضل است؟! و ارتباط اين اشرفيت به اين دليل است كه دين مقدس اسلام مختص به اين كره است يا شامل كرات ديگر نيز مي شود؟!

 ليكن آنچه در اين خصوص اجمالاً بايد گفت آن است كه بطور قدر مسلّم، جهت قبله و حجّ كرات نزديك به كره زمين مانند كره ماه و امثال آن خصوصاً كراتي كه زمين را ببینند، همين كعبه موجود است با توضيح و شرح و بسطی که در محل خود بيان گرديده است.

  امر دوّم: آنچه در روايات نسبت به فضيلت و ثواب تشرف به حج بيان گرديده، سبب تعجب و تحيّر است خصوصاً خود سوره حج كه با آيه شريفه: ((يا أيّها النّاسُ اتّقوا رَبّكُم إنَّّ زَلزَلَة السّاعَةِ شَيْئٌ عَظِيمٌ)) ابتدا شده، خود بيانگر تأثير بسزاي اعمال حج در ابعاد مختلف زندگی انسان به خصوص بُعد معنوي و خداشناسي و ترس از غضب الهي و روز قيامت است.

همانطور كه از بیان روايات نیز در اهميت فريضه حج نیز استفاده میشود که حتی اگر لازم باشد مسلمانان در خوراك خود قناعت كنند و نان و سركه و امثال آن را بخورند بهتر است که این عمل را انجام دهند ولي حج را ترك نكنند (بلكه در برخي از روايات وارد است كه اگر دِين و قرض هم داشته ليكن اميد پرداخت آن را داشته باشد و مُطالَب هم نباشد حج را ترك ننمايد)، و اشاراتي از اين قبيل، توجه همگان را به اهمیت اين فريضه الهي معطوف ميدارد.

و براي تميّن و تبرّك و توجّه و تذكّر همگان به اين اهتمام و اهميت بيشتر نسبت به كساني كه موفق به اين عبادت خالصانه شده و مي شوند و بدانند كه خداوند تبارك و تعالي چه نعمت و منّتي بر آنها نهاده است، روايات چندي را ذيلاً بيان مي‌نماييم:

   1ـ روايت شريف و مشهوري كه اكثر مشايخ و بزرگان حديث نقل فرمودند و آن اينكه: ثواب يك نماز واجب بهتر است از بيست حج و هر حجّي بهتر است از يك خانه پر از طلا كه همه را در راه خدا انفاق کند.

2ـ روايت ديگر كه اسحاق بن عمّار از محمّد بن مسلم كه هردو از بزرگان اصحاب هستند از حضرت ابي‌الحسن موسي بن جعفرعليهما السلام روايت كرده است كه شخصي  بر ايشان وارد شد، حضرت فرمودند: آيا با نيّت حج وارد شدي: عرض كرد بلي، فرمودند: آيا مي‌داني چه مقدار ثواب براي حاجي معين شده است: گفت نمي‌دانم جانم به فداي شما، حضرت فرمودند: هر كس  براي حج به مكّه معظّمه با تواضع و خشوع براي ذات مقدس الهي قدم بگذارد و زماني كه داخل مسجدالحرام بشود، قدمهاي خود را  از خوف و ترس از خداوند كوتاه بردارد و سپس طواف نموده و دو ركعت نماز بخواند، خداوند براي او ثواب هفتاد هزار حسنه مي نويسد و از او هفتاد هزار گناه و سيّئه را محو مينمايد و او را هفتاد هزار درجه بالا ميبرد و شفاعت او را درباره هفتاد هزار حاجي قبول مي فرمايد و ثواب هفتاد هزار بنده كه قيمت هر بنده ده هزار درهم باشد را در نامه عمل او مي نويسد.

3ـ در وسايل الشيعة از شيخ صدوق در الفقيه نقل فرموده كه روايت شده است كه: ثواب يك درهم در حج بهتر است از هزار هزار درهم در غير از آن و يك درهم كه برسد به امام مثل هزار هزار درهم است در حج. و البته مفاد اين روايت شريف مطابق با روايت معروف و مشهور (( بُني‌الاسلام علي خمس: علي الصلاة و الزكاة و الحج و و الولاية و لم يُناد بِشيئ كما نُودي بالولاية)) است.

    و نظير روايت شريفي كه ثواب اطعام در روز غدير خم را معادل اطعام صد هزار نبي و صد هزار صدّيق و صد هزار شهيد دانسته است، كه البته بايد گفت ولايتي كه شرط اساسي توحيد و إكمال و إتمام دين باشد، قطعاً چنين ارزش و اهميتي داشته و دارد و لذا صرف مال در مسئله امامت و ولايت حضرت اميرالمؤمنين و ائمّه طاهرين عليهم السلام و اثبات هر چه بيشتر مراتب و منزلت ايشان، هزاران مرتبه بالاتر از حج و امثال آن، داراي ارزش و ثواب  است.

امّا گرچه در پاره‌اي از روايات فضيلت و برتري حج حتي بر عتق و آزاد نمودن بنده و امثال آن نيز بيان شده و در برخي از آن‌ها تأكيد بر انجام همه ساله اين فريضه حتي به لفظ وجوب بر اصحاب جدّه و متمكّنين شده و برخي ديگر ترك آن را بيش از پنج سال مناسب و شايسته ندانسته اند، لكن با همه اين فضائل آيا تشرف به حج و عمره‌ي مستحب، افضل است يا تصدّق و كمك به مستمندان؟! محل اشكال و اختلاف بين روايات و بيانات است و احتمال نزديك دارد كه اختلاف روايات به حسب اختلاف مراتب و احتياج فقراء و مستمندان باشد.

و روشن‌ترين روايت نسبت به آن به حسب آنچه رؤيت شده رواياتي است نظير:

1ـ روايت شريف ابي بصير كه اكثر بزرگان و مشايخ حديث آنرا از حضرت امام محمد باقر عليه‌السلام نقل نمودند كه ايشان فرمودند: اگر يك حج بنمايم براي من محبوب‌تر است از آزاد كردن يك بنده، و تا ده عدد و هفتاد بنده شمردند، ولي اگر يك خانواده‌اي از مسلمين را متكفّل بشوم و گرسنگي آن‌ها را برطرف سازم و آن‌ها را بپوشانم و آبروي آن‌ها را حفظ كنم ثواب آن نزد من محبوب‌تر از ثواب ده حج است، و ده تا ده تا، تا هفتاد حج شمردند.

2ـ روايت شريفي ديگري كه در كتاب وسائل الشيعة از شيخ كليني قدّس سرّه به سند خود از سعيد سمّان روايت كرده كه گفت: به امام صادق عليه السلام عرض كردم كه كدام يك نزد شما افضل است: حج يا صدقه؟ حضرت فرمودند: ((ما أحسن الصدقة)) تا سه مرتبه، يعني چه نيكو است صدقه دادن. پس گفتم كدام يك افضل است؟ حضرت فرمودند: اگر شخص براي انجام فريضه حج ده درهم داشته باشد ليكن پنج درهم آنرا در راه حج مصرف كند و پنج درهم ديگر را انفاق كند، به درستي در آن اجر و ثواب عظيمي است.

و بيان حضرت اميرالمؤمنين عليه الصلوة و السلام فوق تمام بيانات است كه فرمودند: ((و لعلّ بالحجاز أو اليمامة مَن لا عهد له بالشبع، أوَ أكون كما قال الشاعر: وَ حَسْبُكَ داءً أن تَبيتَ بِبَطنَةٍ وَ حَولُك أكباد نحن إلي القدر أيّاماً)). يعني آيا سزاوار است كه من سير بخوابم و چه بسا افرادي كه در حجاز و يمامه باشند كه از سيري خبري نداشته باشند، تا مشمول گفته شاعر باشم كه گفته است: كافي است تو را اين درد كه سير بخوابي و در اطراف تو دل‌هايي باشد كه آرزوي غذايي داشته باشند. و از اين قبيل روايات كه در آن تأكيد فراواني به احسان و كمك به برادران ديني و ايماني شده است.

بنابراين سزاوار و نيكو و بسيار مؤكد است كه مؤمنين و متمكّنين و نيكوكاران اين نكات را در نظر بگيرند و تا مي‌توانند جمع بين امور و مطالب بنمايند و از خداوند مدد و ياري طلب نمايند كه مسلّماً آن‌ها را ياري خواهد كرد.

امر سوّم: بيان مقدمه اي است شامل چند مسئله از مسائل مهم و محل ابتلاء عامّه مسلمين خاصه حجّاج معزّز:

مسأله1ـ چون جدّه يك بندر و فرودگاه بين المللي است و اكثر حجاج از راه زميني و دريايي و هوايي به آن‌ مكان وارد مي‌شوند كه شرعاً حكم آنان يكسان نيست لذا شايسته و بلكه لازم است كه اين عزيزان به بحث مواقيت مراجعه نمايند و تفصيلات آن را بررسي نموده و مدّ نظر قرار دهند.

مسأله2ـ از آنجا كه اكثر مسافرت‌هاي امروزي و خاصّه آقايان حجاج به وسيله هواپيما صورت ميگيرد و غالباً و بلكه دائماً اگر وقت نماز باشد نماز را در فرودگاه هاي مبدأ ميخوانند و از طرفي هم چون فرودگاه‌ها غالباً از حدّ ترخص خارجند، لذا نمازشان را شكسته خوانده و روزه را هم اگر قبل از ظهر باشد افطار مي‌نمايند، لكن همان طور كه در كتابهاي ((آثار تازه پديد)) و ((مسائل مستحدثة)) از ساليان قبل متذكر گرديده‌ايم، مسائل قصر و اتمام و احكامي نظير اينها نسبت به افراد مختلف فرق مي‌نمايد. لذا شايسته و بلكه لازم  است كه آقايان مسافرين خاصه حجاج محترم تفصيل آن را متذكر بوده باشند.

و خلاصه آن اين است كه چون سفر فضايي و هوايي و آسماني و بلكه عمودي بنابر تحقيق حكم سفر زميني را در آثار شرعي دارد لذا در فرودگاه‌هايي كه از حدّ ترخص خارج است و از مسافت هم كمتر است (مانند اكثر فرودگاه‌هاي بين المللي) همه مسافرين نمي توانند نماز را شكسته بخوانند و يا روزه را افطار نمايند بلكه بايد ببينند كه از نظر جغرافيايي مقصد به كدام سمت است؟ و آيا هواپيما پس از پرواز از سمت شهر عبور نموده و برميگردد يا خير؟ پس اگر از سمت شهر عبور ننمايد، ميزان همان فرودگاه است و نماز را بايد شكسته بخوانند و روزه را هم اگر قبل از ظهر است افطار نمايند.

 و امّا اگر هواپيما پس از پرواز از سمت شهر يا آسمان شهر عبور نمايد پس اگر در زمان عبور ارتفاع آن زياد باشد به طوري كه ديوارهاي شهر و خيابان‌هاي آن با رؤيت عادي ديده نشود، اين برگشتن اثري بر حكم ندارد پس بنابر أقرب ميزان باز هم همان فرودگاه است.

و امّا اگر از نزديك شهر برگردد بطوري كه ديوارهاي شهر هنگام عبور و مرور ديده شود، در اين صورت ميزان در قصر و اتمام، فرودگاه نيست و نمي توانند نماز را در آنجا شكسته بخوانند و يا روزه را افطار كنند.

و اگر نمي‌دانند (مانند اكثر مردم) كه آيا از سمت شهر برمي‌گردد يا نه؟ و آيا در زمان برگشتن ارتفاع زياد است يا كم، و خاصه اگر امكان تفحص و سئوال هم براي آنان نباشد، در اين صورت خواندن نماز  شكسته و افطار روزه قبل از ظهر  مشكل است بلكه بايد نماز را تمام بخوانند با رعايت احتياط در جمع بين قصر و اتمام، كه امثال اين فروع و مسائل مرتبط با آن در رساله مسائل مستحدثه مبيّن است.

مسأله3ـ به نظر تمامي و سيره همگان و حتي بزرگان از متخصصين و دانشمندان آن است كه مِني و مَشعر و عرفات در جهت سمت قبله با سائر بلاد و نقاط يكسان است و لذا در قبله‌نماهايي كه ساخته و ابتكار نموده‌اند براي مني يا مشعر و عرفات هم يك شعاع مانند ساير بلاد قرار داده‌اند و حال آن كه تفاوت اوّل تا آخر مني و مشعر و عرفات، تقريباً برابر با تفاوت ايران و افغانستان و عراق و امثال اينها و بلكه بيشتر از آن است كه در نقشه قبله نماي ابتكاري هم اين مطلب را به نحو روشن منعكس نموده ايم كه بايد به آن توجه لازم گردد.

مسأله4ـ اگرچه در مسئله رؤيت هلال اختلاف مهمي بين بزرگان خاصه در ازمنه اخير است كه آيا رؤيت در يك مكان براي تمام نقاط و بلاد دنيا معتبر است يا در خصوص آن اماكني كه در شب با هم مشتركند، يا خصوص مكان ‌هايي است كه در افق متحد يا نزديك به هم  مي‌باشند، كه نظرات جديد و تفصيلات هر كدام در رساله آثار تازه پديد بيان گرديده كه بسياري از آنها منحصر به فرد بوده و مورد قبول و مقبول علماء و دانشمندان اهل فن قرار گرفته است.

لكن در هر حال و بنا بر هر مبني و قول، اختلاف افق شهرهايي نظير مكّه معظمّه و مدينه منوّره با مشاهد مشرفه عراق و بلكه با اكثر بلاد ايران حتي مشهد مقدس و امثال آن در بسياري از اوقات و خاصه اوقاتي كه فاصله زمان رؤيت هلال تا غروب آن زياد باشد و مساوي يا بيش از اختلاف افق و غروب آن بلاد باشد، در اين موارد چون اختلاف افق تا اندازه‌ا‌ي نيست كه حتي بنا بر قول مشهور مضر به اتحاد رؤيت باشد لذا سبب اختلاف حكم در بلاد مذكور نميگردد.

بنابراين اگر رؤيت هلال ماه به نحو ثبوت شرعي در مكّه معظمه يا مدينه منوره ثابت بشود براي شهرهايي نظير نجف اشرف و كربلا و ساير بلاد و مشاهد مشرفه عراق و ايران و امثال آنها هم ثابت است. و اگر با ثبوت شرعي ثابت نشد و از باب تقيه اعمال مكه و عرفات و مشعر و مني را عمل كردند، اين رؤيت ملاك براي ديگر مناسبتها مانند اعياد قربان و غدير و امثال آن و به تناسب ليالي قدر نمي‌باشد كه تفصيل اين مطالب و ساير مسائل و اختلاف افق به اختلاف زمان و فصول (و آن كه در موارد بسياري مي‌شود كه نقاط و بلادي از ايران و غير ايران با مكّه معظمّه و مدينه‌ منورّه در بعضي از فصول و ازمنه متحدالافق باشند و در برخي ديگر مختلف الافق) و مسائل ديگر امثال آن در محل خود و رساله مذكور بيان شده است و در هر حال شايسته است كه اين نكات را هم به وجه احسن در نظر داشته باشند.

  امر چهارم: از اموري كه بسيار مناسب است كه شيعيان و پيروان مكتب امامت و ولايت حضرت اميرالمؤمنين و ائمه اطهار عليهم ‌السلام هميشه و در تمامي نقاط و ازمنه و خاصه در زمان تشرّف به مكه معظمه و آن بلاد مقدّسه، كمال اهميت را به آن بدهند، اهتمام به حسن رويّه و برخورداري از اخلاق حسنه و  نيكو با تمام حجاج و خاصّه با اهل سنت به تأسّي از پيامبر اكرم صلّي الله عليه و آله و سلّم و اهل بيت معصومين عليهم السلام بر طبق روايات فرواني نظير: ((كونوا لَنا زَيناً و لاتكونوا علينا شيناً)) بوده باشند و حتي الامكان در نماز جماعت آنان شركت كنند و اگر توانستند به گونه‌اي نماز بخوانند كه بين وظيفه‌ خود و مراعات جماعت آنان از جهت سجده و سائر جهات جمع شود كه بسيار خوب و شايسته و بايسته است. و اگر نتوانستند، بايد مراعات آداب و ظواهر اسلامي را بنمايند و بعداً نماز خود را بدون آن كه معلوم شود كه اعاده است دوباره بخوانند همانطور كه در بعضي از روايات از حضرت اميرالمؤمنين عليه‌ الصلوة و السلام نيز در اين خصوص وارد شده است. و همچنين تلاش كنند كه از بيرون رفتن از مسجد هنگام يا نزديك به اذان و نماز اجتناب ورزيده و اشتغال به دعا، و امثال آن در حين اقامه نماز جماعت نداشته و از خريد و فروش و امثال آن در زمان اقامه نماز جماعت به شدّت خودداري نمايند بلكه علاوه بر آنها سعي در مذاكرات مفيد و مؤثر خاصه بين علماء و دانشمندان مختلف عالم اسلامي از شيعه و اهل سنّت بنمايند زيرا كه اثر اساسي و كامل نسبت به تمام احكام و مسائل اسلام اگرچه طبق آيه شريفه متوقف و مترتب است بر ولايت حضرت اميرالمؤمين عليه‌السلام، لكن با اين وجود در پرتو حسن رفتار و معاشرت با آنان تا حدّي قابل حصول است و بدينوسيله مي توان تعدادي از ايشان را به صراط مستقيم الهي و مكتب پربار اهل بيت هدايت نمود و افكار آنان را در مقابل دشمن مشترك روشن و بيدار كرد و متوجه لزوم وحدت بين مسلمين ساخته و سبب هرچه بيشتر تحقق عظمت اسلام گرديد.

اگرچه در مواردي هم كه موجب سوء استفاده و يا حمل بر ضعف شيعيان اهل بيت ميشود نيز رعايت كيان و مذهب تشيع لازم و ضروري است و لذا در اماكني كه از مساجد عامه دور است جواز خواندن نماز همراه آنها در آن اماكن ، بعيد به نظر ميرسد و بلكه فقط نماز خواندن در هتل ها و محل هاي اقامت مجزي خواهد بود.

و از تمام اعمل افضل و بالاتر آن است كه همانطور كه خداوند به پيغمبر خود پس از آن همه زحمات و فتوحات فرمود: (وَ إنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِِسَالَتَهُ) روز غدير را كه فرصت مناسبي است، در مكّه معظمّه و مدينه منوره مجالسي را به نام حضرت اميرالمؤمنين عليه‌السلام آراسته و حج خود را به بيان: (أليوم أكملت لكم دينكم و أتممت عليكم نعمتي) با نعمت  امامت و ولايت آن حضرت تمام و كامل نمايند.

خصوصاً كه اوّلين حديث غدير را مكتبه سَلَفيه در مدينه‌ منوره از ابي‌هريره‌ در جلد 8 تاريخ بغداد چاپ كرده و در آن آورده است كه روز 18 ذيحجة الحرام مصادف با  روز غدير خم است و ثواب روزه‌ آن معادل شصت ماه است و آن روزي است كه پيغمبر(ص) دست علي ‌بن ابيطالب را گرفت و فرمود: آيا من وليّ مؤمنين نيستم؟ گفتند: بلي يا رسول الله! فرمود: «من كنت مولاه فعليّ مولاه» پس عمر بن خطّاب گفت: بخّ بخّ لك يابن أبيطالب، أصبحت مولاي و مولي كلّ مسلم. فأنزل الله: ((أليوم أكملت لكم دينكم)).

  و آخر دعوانا أن الحمد لله ربّ العالمين

18 ذي الحجة الحرام 1419 هجري قمري

   مصادف با افضل اعياد امت اسلامي

                                                        عيد سعيد غدير خم

  مشهد مقدّس/ محمّد باقر بن عبد الله شيرازي