فعالیت های دفتر

* پاسخگویی به سوالات شرعی و اعتقادی

* مشاوره تخصصی دینی، اعتقادی، فرهنگی و خانواده

* حوزه علمیه تخصصی تبلیغ (سفیران هدایت شیراز)

* محاسبه وجوهات شرعیه

* موسسه و حوزه علمیه حضرت صاحب الزمان (عج)

* ستاد احیاء حوزه علمیه سامرا

شماره حساب ها

حساب سیبا بانک ملی
0104933301008


حساب سپهر بانک صادرات
0103293468008

اوقات شرعی

دوشنبه ٢٩ مهر ١٣٩٨


آمار بازدید

هم اکنون
1
امروز
16
دیروز
12
این ماه
533
کل
151573
1395/3/31
پیرو افزایش آمار طلاق حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید مرتضی شیرازی در یادداشتی تحت عنوان سلسله مقاله هایی در خصوص آسیب شناسی طلاق و راهکارهای پیشگیری از آن نوشت:
مقاله شماره9: طلاق؛ راحت جان یا مرگ خاموش؟؟!!

دکتر سید مرتضی شیرازی: برخوردها و رفتارهای روزانه هر یک از زوجین چه در محیط خانه و چه در فضاهای خانوادگی و بیرون از منزل، در بسیاری از موارد می تواند به عنوان یک پارامتر برای گرمتر شدن و استحکام روابط بین ایشان گردیده و یا باعث سرد شدن و گسیختگی ارتباطات فیما بین آنها گردد؛ نکته ای که باز در بیشتر اوقات مورد توجه قرار نگرفته و همین امر زیر بنای دلگیری های زن و مرد نسبت به یکدیگر شده و با ادامه این روند، زنگ قهرها و جدایی ها به صدا درآمده و در نهایت نیز باز راه طلاق را پیش روی زن و مرد می گشاید.

مقاله نهم از سلسله مباحث آسیب شناسی طلاق و راهکارهای پیشگیری باعنوان:

طلاق؛ راحت جان یا مرگ خاموش؟!!!

برخوردها و رفتارهای روزانه هر یک از زوجین چه در محیط خانه و چه در فضاهای خانوادگی و بیرون از منزل، در بسیاری از موارد می تواند به عنوان یک پارامتر برای گرمتر شدن و استحکام روابط بین ایشان گردیده و یا باعث سرد شدن و گسیختگی ارتباطات فیما بین آنها گردد؛ نکته ای که باز در بیشتر اوقات مورد توجه قرار نگرفته و همین امر زیر بنای دلگیری های زن و مرد نسبت به یکدیگر شده و با ادامه این روند، زنگ قهرها و جدایی ها به صدا درآمده و در نهایت نیز باز راه طلاق را پیش روی زن و مرد می گشاید.

آنچه که در خصوص برخورد زن و مرد نسبت به یکدیگر قابل اهمیت است تابع یک گزینه اساسی است و آن اصل احترام هر کدام از زوجین به طرف مقابل است هم در مخاطب قرار دادن یکدیگر و به اصطلاح صدا زدن همدیگر و هم در مکالمات روز مرّه فیما بین، و نیز احترام گزاردن به یکدیگر در رأی و عقیده هرچند که مخالف نظر ایشان باشد؛ و از آنجا که به نظر روانشناسان و متخصصین رفتار خانواده و کودک، بکار بردن الفاظ خوب و مثبت و یا الفاظ نامناسب و زشت، تأثیر مثبت و یا منفی را بر طرف مقابل گذارده و باعث جذب و یا دفع او می شود و این امر در رابطه با زوجین از اهمیت بیشتری برخوردار است ـ و اگر هم در مراحل اولیه زندگی و آغاز زندگی مشترک به جهت غلبه سایر مسائل احساسی بروز و ظهور پیدا نکند، قطعاً در مراحل بعدی زندگی تأثیرات خود را بر هر یک از ایشان گذاشته و در ادامه نیز تأثیر این جریان به طور وضوح در رفتار کودکان قابل مشاهده است ـ و اینکه هر یک از زن و مرد باید به چه صورتی یکدیگر را خطاب کنند و با چه لفظی همدیگر را مخاطب قرار دهند، که بکار بردن الفاظی زیبا که در بردارنده ملاطفت و عاطفه و احساسات عمیق زن و مرد در مخاطب قرار دادن هر یک از ایشان در محیط خانه و یا در محیط های خانوادگی و خصوصاً در نزد خانواده های هر یک از زن و مرد و یا  در محل کار باشد، از مواردی است که می تواند حس دوست داشتن عمیق را در همسر شخص به وجود آورد.

بنابراین بهتر است زوجین در خصوص رفتار شناسی با طرف مقابل تا حدودی آشنایی کافی را بدست آورند ـ که مدت زمان سه ماه محرمیتی که بحث آن در مقالات قبلی به تفصیل بیان شد بهترین فرصت برای ارزیابی طرفین از این جهت نیز می باشد ـ اگرچه همانطور که گفته شد نوع تربیت خانواده طرفین در این خصوص نقش بسزایی دارد؛ لیکن از آنجا که برخورد با شریک زندگی باید از عاطفه و احساس بیشتری برخوردار باشد و الفاظ خاص تری را به خصوص در برخی از زمانها می طلبد لذا باید در این باره هم آموزشهای لازم صورت پذیرد اگرچه در مبانی دینی در این رابطه نیز تأکیداتی شده است که به برخی از آنها اشاره میگردد:

1ـ پرهیز از مخاطب قرار دادن هر یک از زوجین با اسم و یا الفاظی که به هر دلیلی طرف مقابل از نامبرده شدن با آن ناخرسند می شود و تأکید بر نیک نامگذاری شخص از سوی پدر و مادر به همین منظور.

2ـ سفارش به هر یک از زن و مرد در آراسته نمودن ظاهر خود و استفاده از بوی خوش و عطر به منظور خوشبو بودن آن دو در ملاقات با یکدیگر در همه اوقات به خصوص در خانه و مخصوصاً در رابطه با زن که او را به آراسته نمودن خود به انواع و اقسام لوازم آرایشی و زینتی و عطرها خصوصاً در زمان بازگشت مرد به خانه و استقبال او و نیز در زمان همبستری سفارش نموده اند.

3ـ تأکید بر استقبال شایان، با آغوش باز و با روی گشاده زن از مرد در زمان بازگشت مرد به خانه با بهترین روشی که مرد از آن خشنود می شود از جمله با لیوانی آب خنک.

4ـ پرهیز نمودن مرد از برخورد خشن با زن و فرزندان در تمام ساعات شبانه روز خصوصاً در هنگام ورود به خانه آن هم به بهانه هایی همچون خستگی از کار و امثال اینها و دستور اکید به مرد مبنی بر ورود به منزل با آغوشی باز، چهره ای گشاده و ظاهری آراسته، و تأکید فراوان بر استفاده از بوی خوش و خوشبو بودن مرد حتی در زمان حضور در صحنه های جنگ تا جایی که شخص پیامبر اسلام(صل الله علیه و آله و سلم) در زمان حضور در جنگ، چندین شتر عطر و خوشبو کننده به همراه خود حمل می نمودند و هیچگاه کسی ایشان را ملاقات نمی نمود مگر با ظاهری تمیز، آراسته، خوشبو و معطر.

5ـ سفارش فراوان به استفاده زن و مرد از شانه و شانه کردن موها و ریش و خصوصاً نسبت به زن تا جایی که داشتن موی بلند شانه زده و روغن مالیده شده برای زن را یکی از دو زینت او معرفی نمودند که متأسفانه این مورد کمتر در زندگی های امروزی به چشم می خورد و خانم ها بیشتر برای محیط خارج از منزل خود را آراسته و جذاب می نمایند ولی برای داخل خانه، همسر و اعضای خانواده و فرزندان کمتر در این خصوص همت می کنند و خود این جریان باعث افزایش پدیده چشم چرانی مردان و حتی فرزندان نسبت به سایر زنان، و اثراتی منفی و هنجار شکنانه ای که متأسفانه امروزه در جامعه ما و بسیاری از جوامع دیگر قابل مشاهده است میگردد.

6 ـ تشویق زن به آراسته نمودن خانه و فرزندان و قرار دادن ثواب و اجر فراوان برای زن در این خصوص و نیز سفارش مردان به کمک نمودن به همسرانشان در کارهای خانه و قرار دادن ثواب زیاد برای ایشان حتی در حد جابجا کردن وسیله جزئی منزل مانند یک لیوان آب.

7ـ قرار دادن نوع رفتار مرد با همسر و خانواده خود به عنوان شاخصی برای برتری مردان نسبت به یکدیگر تا جایی که فرموده اند: «نیکوترین شما مردان کسی است که با همسر و خانواده خود خوش رفتارتر باشد و من از همه مردان با هسمران و خانواده خود خوش رفتارترم».

8 ـ نگاه دوطرفی در برخوردهای فیمابین زن و مرد با یکدیگر نه نگاه از یک زاویه مشخص و فشار بر یکی از دو همسر و به خصوص زن در مراعات همسر از جهت رفتار و گفتار، برخلاف روشی که متأسفانه امروزه در جامعه ما به وفور مشاهده می شود که عمدتاً به زن ها در این خصوص سفارش می شود؛ هر چند که با توجه به سیستم فیزیکی و ژنتیک زن ـ که مملو از عاطفه، مهر و محبت است ـ رفتار او در بسیاری از موارد باعث تغییر رفتار در شوهر شده و چه بسا با نوع برخورد مناسب زن و یک سری عشوه هایی که برای همسر خود بکار می برد، می تواند تغییر قابل توجهی را در مرد به وجود آورده و در بسیاری از موارد مرد را از انجام دادن یک سری از رفتارها باز دارد.

  9ـ پرهیز زوجین از یک سری شماتت ها و سرزنش ها چه در گفتار و چه در رفتار و حتی در خصوص خانواده دو طرف و یا نواقص احتمالی که ممکن است در ظاهر فیزیکی داشته و یا احیاناً در خانواده ایشان باشد تا جایی که در بسیاری از موارد آن را حرام شمرده و به شدت نهی نموده است؛ چرا که این سرزنش ها و بازگشت به اعمال ناپسند گذشتة هر یک از زن و مرد، به نوعی باعث تحقیر وی شده و جایگاه و منزلت او را  نزد طرف مقابل و حتی فرزندان کوچک می نماید و همین امر به تدریج باعث قهر و جنجال آفرینی شده و مسیر عدم تحمل یکدیگر و روانه شدن به مسیر جدایی و طلاق را برای ایشان با یکسری بهانه گیری های بی اساس هموار می سازد.

10ـ اجتناب از یک سری چشم و هم چشمی ها و مقایسه کردن هایی که عمدتاً باعث ایجاد یک سری رنجش ها و جنجال ها شده و اگرچه در ابتدا و در برخی موارد ممکن است باعث ترغیب مرد به فراهم آوردن رفاهیات بیشتری برای خانواده گردد؛ لیکن از آنجا که این مقایسه ها تمام شدنی نبوده و برعکس روز به روز بیشتر میگردد، همین جریان بالاخره زمینه ساز نزاع ها و جنجال ها شده و بستر دعواها و جدایی ها را فراهم میسازد؛ لذا اگرچه که از یک سو نسبت به ایجاد رفاهیات بیشتر برای خانواده به مرد سفارش شده تا جایی که کار کردن بیشتر و تجارت برای این منظور از نظر شرعی نیز امری مستحب و پسندیده شمرده شده است؛ لیکن دستور به قناعت و پرهیز از چشم و هم چشمی از سوی دیگر می تواند به عنوان یکی از مهم ترین پارامترها و شاخص های یک زندگی موفق باشد.

11ـ سنت گرفتن هدیه هر یک از ن و مرد برای یکدیگر روش پسندیده ای است که در مبانی دینی هم تأکید فروانی بر آن شده است و به تصریح بیان شده است که «هدیه محبت طرف مقابل را به سوی انسان جلب می کند» لذا چه زیباست که شیوه پسندیده ـ که خوشبختانه کم و بیش شیوه متداولی در کشورمان و به خصوص در فارس نیز می باشد ـ بطور مرتب و به مناسبت های مختلف تکرار شود تا هم محبت زن و شوهر را نسبت به یکدیگر روزافزون کند و هم در مواقعی که بین این دو اختلافی پیش می آید باعث رفع کدورت ها شود؛ البته اشکالی که در این رابطه در بیشتر موارد به چشم میخورد آن است که مردان بیشتر تصور می کنند که باید همیشه هدیه ارزشمندی از نطر ارزش مادی برای همسران خود بخرند در حالی که در موارد بسیاری به همراه داشتن یک شاخه گل در هنگام ورود مرد به خانه، تأثیر قابل توجهی در جذب محبت زن می نماید و زنان اصولاً از آن جهت که سرشار از عاطفه و احساسات است از روش های این چنینی ـ که مؤونه زیادی هم برای شوهر ندارد ـ به راحتی می توان دل ایشان را به دست آورد هرچند که مردان نیز تا حدودی دارای همین صفات می باشند لیکن این صفت در زنان به مراتب بیشتر است؛ و چه بسا اختلافات خانوادگی که در نهایت منجر به جدایی و طلاق می شود می توانست در ابتدا با گرفتن هدیه ای کوچک به درازا نکشیده و کار را به مراحل سخت و دشوار نرساند.

12ـ فراگیری روحیه گذشت در ناملایمات، گزینه مهمی است که تا حدود زیادی در ثبات پایه های زندگی نقش آفرین است تا جایی که اگر صبر و گذشت را در خود نهادینه نکنیم چه بسا هر ناملایمی در زندگی ـ که همواره در همه زندگی ها وجود داشته و به قول معروف نمک زندگی است ـ هر یک از زوجین را به واکنشی نامناسب ترغیب می کند که مجموعه این واکنش ها باز عامل اختلاف زن و شوهر شده و پس از آن که دیگر تحمل هر یک برای دیگری سخت و یا غیر ممکن می نماید، راه جدایی و طلاق را در پیش گرفته و زندگی آنها از هم پاشیده می شود که اتفاقاً بر اساس آمارها، خوشبختانه اکثر طلاق هایی که به این دلیل اتفاق می افتد باعث پشیمانی زوجین می شود؛ لیکن این مورد اگر منجر به بازگشت ایشان به زندگی مشترکشان نشود باعث خودخوری هر دو گردیده و چه بسا تا مدتها و یا حتی تا آخر عمر، وجدان هر دو را تحت تأثیر خود قرار دهد؛ بنابر این یکی از برنامه هایی که باید هر یک از زن و شوهر در خانه پدر و مادر خود باید مرتباً تمرین نموده و تلاش کنند که آن را در زندگی خود به طور گسترده انجام دهند داشتن روحیه گذشت و بخشیدن طرف مقابل خود است و تصور نشود که اگر هر یک از ایشان گذشت کرد باعث کوچک شدن او می شود؛ البته در مواردی که هر یک از طرفین به دنبال سوء استفاده از طرف مقابل بوده و زن یا شوهر بخواهند مرتباً طرف مقابل خود را بیازارند، دیگر جایی برای گذشت باقی نمانده و نوبت به تذکر با زبان نرم خود زن یا شوهر و یا افرادی که در طرف مقابل نفوذ کلام دارند می رسد، و در صورت تکرار دیگر جایی برای گذشت باقی نمانده و در صورتی که دیگر راه حلی به نظر هر یک از زن یا شوهر و فامیل ها و دوستان، نرسید در این صورت نیز «طلاق رتحت جان است» باید با کمال آرامش صورت پذیرفته و در این صورت تنها خود  زن و شوهر هستند که باید طی یک طلاق توافقی رسماً از یکدیگر جدا شوند و بیشتر از این نه خود را بیازارند و نه فرزندان و اطرافیان خود را.

13ـ مچ گیری و به رخ کشیدن اشتباهات هر یک از زن و شوهر نسبت به یکدیگر، از بزرگ ترین اشتباهات زوجین در زندگی مشترک است و  هر یک از ایشان نیز اگر چه بسا در زمان قبل از ازدواج، کارهای ناپسندی از او سر زده باشد نباید آن را مرتب به رخ او کشید و یا سعی کنیم از اعمال ناشایست گذشته او  اطلاعاتی را بدست آوریم خصوصاً پس از ازدواج و آغاز زندگی مشترک؛ البته این مطلب منافاتی با تحقیق نسبت به گذشته هر یک از زن و شهر قبل از ازدواج ندارد بلکه این عمل یک امر ضروری است ، لیکن آنچه شایسته نیست که پس از پذیرش ازدواج با طرف مقابل، بخواهیم مرتباً کارهای ناشایست او را مطرح نموده و به رخش بکشیم. و در این خصوص باید گفت حتی اگر هر یک از زوجین در زمان قبل از ازدواج مرتکب عملی شده باشند ـ که تأثیر قابل توجهی در زندگی مشترکشان نداشته باشد و گفتن آن مطالب به طرف مقابل چه قبل از ازدواج و یا بعد از آن ضرورتی نداشته باشد ـ گفتن آن مطلب یا مطالب از نظر شرعی مجاز نمی باشد. بنابراین اولاً تحقیق هریک از زن و شو هر از گذشته طرف مقابل با چشمان باز و اطلاع کافی از رفتار، گفتار، خانواده، وضعیت تحصیلی و شغلی و آنچه که هر یک از ایشان را نسبت به همسر آینده زندگی مطمئن می نماید امری ضروری است؛ و ثانیاً کتمان کردن وقایعی که نقش مستقیمی در طرف مقابل خواهد داشت هم از نظر شرعی و هم ازنظر عرفی و قانونی مجاز نمی باشد؛ لیکن در این خصوص نیز نباید دچار افراط و تفریط شد.

14ـ اهمیت دادن به روابط زناشویی و تفاوت  نوع ارتباط هر یک از زن و شوهر در زمان های خاص با سایر زمان ها و اختصاص زمان مخصوصی برای این ارتباط حتی به اندازه معاشقه، امری ضروری است که پر رنگ شدن آن، ثبات بیشتر خانواده را به همراه داشته و کم رنگ شدن و بی اهمیتی به آن، سردی میان این دو را به همراه دارد در حالی که ـ همانطور که قبلا نیز گفته شد ـ بخش قابل توجهی از پایه های استحکام زندگی مشترک منوط به داشتن روابط زناشویی خوب بین زن و شوهر است و زوجین در هر حالت نباید اجازه دهند این موضوع به فراموشی سپرده شود؛ بنابراین زوجین باید در کنار کارهای روزانه بیرون و داخل خانه، وقت مناسبی را برای معاشقه گذاشته و این نوع از محبت را به صورت عملی به شکل در آغوش گرفتن عادی و بوسیدن یکدیگر، به فرزندان خویش نیز بیاموزند تا ایشان نیز بر همین اساس تربیت یافته و برای نسل های بعدی و زندگی های مشترک جدید آموزش دیده و بکار گیرند.

15ـ نگاه شک آلود و همراه با تردید هر یک از زوجین نسبت به یکدیگر در مسائل مختلف خصوصاً نسبت به داشتن ارتباط با افراد دیگر، همانند موریانه ای است که به جان زن و شوهر افتاده و تا زمانی که باعث جدایی ایشان نشود دست بردار نیست. و اینجاست که باید هر یک از زوجین باید نسبت به این موضوع حساس باشند که نکند خدای ناکرده نسبت به همسر خود نگاهی شک آلود بنماید و یا همواره مراقب اعمال، رفتار و وسایل شخصی او مانند تلفن همراه و غیره ببوده و او را تعقیب نماید چرا که این عمل متأسفانه اعتماد زوجین نسبت به یکدیگر را سلب نموده و ویرانگر روابط عاطفی بین آن است تا جایی که حتی در مبانی دینی مانند قرآن کریم نیز آن را مقدم بر غیبتی دانسته است که از اعظم گناهان کبیره است؛ البته هر یک از زن و شوهر هم نباید رفتاری را از خود نشان دهند که شک و تردید در دل طرف مقابل قرار دهند در حالی که قاعده گمان بد نبردن همسران نسبت به یکدیگر، یک اصل اساسی در روابط بین زوجین و روابط خانوادگی است. روان شناسان نیز معتقدند که گمان بد بردن نوعی شکست عاطفه است که به مرور زمان به جدایی کامل منجر می شود همانطور که تجربه های زیادی در این خصوص شنیده شده است. بنابر این اولاً باید سعی شود در داشتن روابط با جنس مخالف چه از طرف زن و چه از طرف مرد جانب احتیاط را رعایت کنیم و ثانیاً به مجرد ایجاد اندک شک کوچکی باید به شکلی آرام و در کمال آرامش و بدور از احساسات، آن را با همسر خود در میان گذاشت و تلاش کنیم توجیهات او را بپذیریم نه اینکه باز در پذرش توجیهات همسر خود نیز با دیده شک آلود نگاه کنیم حتی اگر قرائنی هم وجود داشته باشد که شک ما را نزدیک به یقین می سازد چرا که هم از نظر شرعی و هم از نظر روان شناسی، در بیشتر موارد دادن اطمینان به طرف مقابل اعم از زن و شوهر و یا حتی فرزندان علیرغم عدم اعتقاد به آن ، شخص خطاکار را پشیمان ساخته و تبدیل به انسانی راستگو و درستکار نماید و در عوض با هر سوء ظنی که به طرف مقابل خصوصاً نسبت به همسر وارد می شود او را در مسیر سقوط قرار داده و با سلب اعتماد از او، عملاً همسر را به سمت انجام اعمالی بدتر و غیر قابل انتظار ترغیب می نماید.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید مرتضی شیرازی

استاد حوزه و فقه و حقوق دانشگاه

لازم به ذکر است به منظور تبادل نظر نویسنده مقاله با خوانندگان محترم و شنیدن پیشنهادات و انتقادات ایشان و نیز بیان خاطرات شیرین یا تلخ زندگی که بتواند ایشان را در ارائه هر چه بهتر و کارآمدتر این سلسله مقاله رهنمون باشد میتوانید مطالب خود را به آدرس پستی: شیراز/ نبش چهاراره مشیر کد پستی: 7139747478 و یا آدرس پست الکترونیک:  smsh2248@gmail.com ارسال نمایید.